Het narcistisch slachtoffersyndroom

Het narcistisch slachtoffersyndroom is een ernstige psychische aandoening die voortkomt uit het jarenlang, stelselmatig worden mishandeld door één of meerdere mensen met een narcistische persoonlijkheidsstoornis. De aandoening is op dit moment (2021) nog niet officieel erkend en staat niet vermeld in de DSM V. Omdat de aandoening veel overlap heeft met andere psychische aandoeningen zoals de borderline persoonlijkheidsstoornis, de posttraumatische stressstoornis en de afhankelijke persoonlijkheidsstoornis, wordt er in Nederland veelal een verkeerde diagnose gesteld. Echter is het voor de behandeling en het herstellen van NSS uitermate van belang dat een therapeut, psycholoog, coach of ervaringsdeskundige hulpverlener bekend is met narcistische mishandeling en de gevolgen daarvan. Wanneer een hulpverlener geen kennis heeft over NSS kunnen er omtrent de omgang met narcisten in de omgeving van het slachtoffer verkeerde adviezen worden gegeven, die het slachtoffer niet helpen in zijn herstel, maar eerder verder traumatiseren. 

 

Symptomen

De symptomen van NSS zijn:

  • Kapot zelfvertrouwen;
  • Twijfelen aan jezelf en aan je eigen geestesgesteldheid;
  • Gevoelens van schaamte;
  • Slapeloosheid;
  • Dromen en nachtmerries;
  • Verdwenen realiteitsbesef;
  • Gevoelens van hulpeloosheid en wanhoop;
  • Overspoelende gevoelens van verlies en rouw;
  • Gevoelens van onveiligheid;
  • Onverklaarbare angstaanvallen;
  • Gevoelens van afhankelijkheid;
  • Gevoelens van wantrouwen;
  • Depressie;
  • De overtuiging dat niemand anders dan de narcist van je kan houden;
  • Jezelf niet meer begrijpen;
  • Niet meer normaal kunnen functioneren.

 

Kapot (gemaakt) zelfvertrouwen

Door narcistische mishandeling word je zelfvertrouwen en het geloof in jezelf enorm aangetast en stukgemaakt. Een gezonde basis zelfvertrouwen heeft zich zelfs nooit kunnen ontwikkelen wanneer je bent opgegroeid bij narcistische ouders. Vaak is je zelfvertrouwen compleet overgeleverd aan de narcist(en) in kwestie.  

Twijfelen aan jezelf en je eigen geestesgesteldheid

Een narcist trekt jouw waarnemingen en perceptie continu in twijfel, ondermijnt ze, ontkent ze en bagataliseert ze. Wanneer dit dagelijks gebeurt, zul je het niet in de gaten hebben en ontstaat er een steeds grotere twijfel aan je eigen waarnemingen en intuitie. Als kind van narcistische ouders heb je nooit geleerd om je eigen gevoelens en waarnemingen serieus te nemen, omdat je ouders dat ook niet deden. Het is vaak een enorme opgave om het vertrouwen in jezelf te gaan opbouwen en herstellen. Dit vraagt om veel kracht, doorzettingsvermogen, zelfcompassie en vaak ook begeleiding in de vorm van therapie of coaching.

Gevoelens van schaamte

Narcisten zijn er sterk in om in te spelen op je gevoelens van schaamte. Narcisten zullen jou verantwoordelijk maken voor hun gedrag en gevoelens. Hierdoor ontwikkelt zich een intens gevoel van toxische schaamte bij jou als slachtoffer. Je krijgt het gevoel dat alles wat er misgaat jou schuld is. Wanneer je uit de dynamiek met de narcist(en) bent losgekomen, is het erg lastig om de gevoelens van toxische schaamte te ontkrachten en los te laten. Ook hierbij is er vaak intensieve professionele begeleiding nodig.  

Slapeloosheid

Als slachtoffer van narcistische mishandeling moet je continu op je hoede zijn omdat je lichaam je continu het signaal geeft dat je onveilig bent. Dit kan consequenties hebben voor je slaap. Als je slaapt ben je immers onbeschermd en kun je jezelf niet beschermen. 

Verdwenen realiteitsbesef

Omdat je als slachtoffer van narcistische mishandeling continu wordt gemanipuleert, verlies je het contact met je eigen waarnemingsvermogen, perceptie en de realiteit. Je kunt vaak niet meer onderscheiden wat echt gebeurt en wat niet. Ook wanneer je uit de dynamiek bent met de narcist(en) kost het veel bewustzijn, doorzettingsvermogen en kracht om in de realiteit te blijven. 

Gevoelens van hulpeloosheid en wanhoop

Doordat je als slachtoffer van narcistische mishandeling niet meer in contact staat met je eigen intuitie, je eigen waarnemingsvermogen en de realiteit, kun je je enorm hulpeloos en wanhopig voelen. Vaak heb je het gevoel vast te zitten in een situatie waar je geen invloed op hebt. De narcist is de enige die de touwtjes in handen heeft. Wanneer je uit de dynamiek bent met de narcist kunnen deze gevoelens weer worden getriggerd door vergelijkbare situaties als de situaties die je met de narcist hebt meegemaakt, of wanneer je de narcist weer toelaat in je leven. 

Overspoelende gevoelens van verlies en rouw

Wanneer je te maken hebt met narcistische mishandeling kun je overspoeld worden door intense gevoelens van verlies en rouw. Wanneer je bent opgegroeid bij narcistische ouders rouw je om het verlies van een onbezonnen jeugd, om de mishandeling en om de gevolgen ervan. Als kind er is nooit in jouw behoeftes, grenzen en wensen voorzien. Dat is een enorm pijnlijk besef. 

Wanneer je te maken hebt gehad met narcistische mishandeling, zal je rouwen om de illusie van een relatie die er nooit is geweest en om het feit dat het zover heeft kunnen komen. Bij beide gevoelens van verlies en rouw speelt ook dat je rouwt om alle pijn en verdriet die je is aangedaan zonder dat je het gevoel hebt gehad daar invloed op te hebben gehad. Je werd als het ware mishandeld waar je bij stond.

Gevoelens van onveiligheid

Wanneer je slachtoffer bent van narcistische mishandeling voel je je vaak onveilig voelen. Met name in situaties die je herinneren aan situaties die plaats hebben gevonden tijdens de periode dat de narcist deel uitmaakte van je leven. Met je hoofd kun je heel goed begrijpen dat je nu, wanneer je uit de dynamiek bent met de narcist of narcisten, veilig bent. Echter heeft je lichaam veel tijd nodig om echt te leren vertrouwen dat het nu wel veilig is. Omdat je continu hebt geleefd in een onveilige situatie heeft je veiligheidsradar over uren gemaakt en heeft nu de tijd nodig om tot rust te komen. Hier kan echt veel tijd overheen gaan.

Onverklaarbare angstaanvallen

Als slachtoffer van narcistische mishandeling kun je overvallen worden door onverklaarbare angstaanvallen of paniekaanvallen. Vaak vindt er dan op onbewust niveau een trigger plaats, die linkt aan het verleden, waardoor het lichaam automatisch reageert. Het kan ook zijn dat je als slachtoffer van narcistische mishandeling nieuwe gedragingen leert en uitvoert om jezelf en jouw grenzen te beschermen. Dit zorgt in eerste instantie ook voor stress en paniek, omdat je gewend bent dat je hiervoor door de narcist gestraft zal worden, omdat deze jouw grenzen niet respecteerde.

Afhankelijkheid

Als slachtoffer van narcistische mishandeling is er vaak zo gespeeld met jouw gevoelens, intuïtie en waarnemingsvermogen, dat je totaal niet meer weet wat waar is, wat echt is en mis je het complete overzicht. Vaak heb je het vertrouwen in je eigen gevoelens, intuïtie en waarnemingsvermogen verloren en ben je gaan vertrouwen op de intuïtie en het waarnemingsvermogen van de narcist. Hierdoor ben je je afhankelijk gaan voelen en je afhankelijk gaan opstellen naar de narcist, wat de situatie eigenlijk alleen nog maar erger maakte. Je bent ervan overtuigd geraakt dat de narcistische ander beter weet wat goed voor jou is, dan jijzelf. Terwijl alleen jij je eigen grenzen, behoeftes en gevoelens kunt voelen.

Wantrouwen

Vaak voel je als slachtoffer van narcistische mishandeling dat er iets niet helemaal in de haak is. Dat maakt je alert. Je gevoel geeft aan dat de situatie niet te vertrouwen is, maar de narcist weerlegt je gevoelens, waardoor je niet meer weet hoe het nou echt zit. Wanneer je uit de situatie met de narcist bent, zal je nog veel wantrouwen voelen. Welke mensen zijn er wel te vertrouwen? Welke niet? Daarnaast is er een enorme angst om weer in een destructieve relatie met een narcist terecht te komen, omdat het je de eerste keer ook is overkomen zonder dat je het doorhad. Echter als het je ouders betreft, is het helemaal moeilijk om veilige mensen van onveilige mensen te onderscheiden. Je bent de onveiligheid immers gewend en het voelt op een bepaalde manier vertrouwd.

Depressie

Wanneer je jaren in een dynamiek van narcistische mishandeling zit of hebt gezeten, heb je het gevoel dat je vast zit. Je zit gevangen in een systeem en bent voor je gevoel aan je lot overgelaten. Voor jezelf opkomen heeft geen zin. Je grenzen aangeven heeft geen zin. Je behoeftes aangeven heeft geen zin. In ieder geval niet in combinatie met een narcist. De narcist zal door zijn gebrek aan empathie continu over jouw grenzen heen gaan en geen oog hebben voor jouw behoeftes. Hierdoor kun je erg depressief raken. Omdat je voor je gevoel alle regie kwijt bent over jezelf en de situatie. Ook nadat je uit het systeem bent gekomen kun je overvallen worden door gevoelens van depressie. Je moet immers weer leren dat je veilig op jezelf kunt vertrouwen en dat je jouw grenzen en behoeftes aan mag geven aan andere mensen en dat deze er op een respectvolle manier mee om zullen gaan.

Denken dat niemand anders meer van je kan houden

In relatie met een narcist, of het nou je partner is of (één van) je ouders, zal je zo worden beïnvloed dat je het gevoel krijgt dat de narcist de enige persoon is die van jou kan houden. Puur omdat de narcist continu inspeelt op jouw gevoelens van schuld en schaamte. Hierdoor krijg je als slachtoffer het gevoel dat je een moeilijk persoon bent, dat houden van jou erg moeilijk is voor anderen en dat je dankbaar moet zijn dat de narcist van jou houdt. Ook wanneer je uit de situatie met de narcist bent, kun je nog een tijd het gevoel hebben dat de narcist de enige persoon is die van jou kan houden en niemand anders. Vaak gaan slachtoffers van narcistisch misbruik om deze reden nogal eens terug naar de narcist.

Jezelf niet meer begrijpen

Doordat je als slachtoffer van narcistisch misbruik vaak niet meer in contact staat met de realiteit, kun je het gevoel krijgen dat je jezelf niet meer begrijpt. Dit heeft te maken met dat de narcist je een andere realiteit voorspiegelt dan dat de werkelijkheid is en dat jouw eigen werkelijkheid steeds onderuit wordt gehaald. Je kunt de signalen van jouw lichaam en intuïtie dan niet meer plaatsen en uitleggen. Ook nadat je uit de dynamiek met een narcist bent gestapt, zal het veel tijd, moeite en doorzettingsvermogen kosten om weer contact met jezelf te krijgen en op jezelf te durven en leren vertrouwen.

Niet meer normaal kunnen functioneren

Wanneer je slachtoffer bent van narcistisch misbruik, zal je door alle stress en onveiligheid die je ervaart in je relatie met de narcist (ouders en/of partner) op een bepaald moment niet meer normaal kunnen functioneren. Je hele zelfperceptie en realiteitsbesef is verdwenen en je kunt niet van je zelf meer op aan. Het vertrouwen in jezelf is compleet verdwenen en je draagkracht is op. Vaak komt dit tot uiting in een burn-out of overspannenheid.

Wanneer je jezelf herkent in bovenstaande symptomen is het verstandig om hulp te zoeken en los te komen uit de destructieve dynamiek met de narcist. Je verdient liefde, geborgenheid, veiligheid en respect om te kunnen zijn wie je bent. Mensen die jou niet kunnen laten zijn wie jij bent, verdienen geen plekje in jouw leven.

 

Dit artikel is tevens gepubliceerd op:

https://mens-en-samenleving.infonu.nl/psychologie/180372-het-narcistisch-slachtoffersyndroom.html 

 

© 2017 - 2020 Denisehagmeijer, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.

 

Bronvermelding:

  • http://spartanlifecoach.com/overcome-narcissistic-abuse-course/, geraadpleegd op 13 maart 2017
  • ISBN 9789082392500, het verdwenen zelf: Herstellen van narcistische mishandeling, Iris Koops, geraadpleegd op 10 maart 2017

 

Maak jouw eigen website met JouwWeb