Familie Break Up

Ieder mens heeft in de basis de behoefte om deel uit te maken van een familie. Familie is het grootste en veiligste vangnet dat je als persoon kunt hebben. Mede doordat er sprake is van onvoorwaardelijke liefde, steun en acceptatie van jou als persoon op je best en op je slechtst. Familie geeft je een gevoel van verbinding. Een gevoel van veiligheid. Een gevoel van gedragen worden. Maar wat als je hebt moeten breken met je familie omdat de familieband alles behalve veilig en onvoorwaardelijk is?


Het contact verbreken met je familie doe je niet zomaar. Vaak zijn er vele conflicten aan vooraf gegaan, is er sprake van een ongezonde relatie dynamiek, waarbij een tenminste één persoon het onderspit delft in het contact en is er getracht om op alle mogelijke manieren het contact te verbeteren.


"Moeten breken met familie is heel ingrijpend.", zegt rouw- en verliesbegeleider Maria Hoeffnagel. "Je familieleden zijn je wortels. Als kind ben je loyaal naar je ouders, naar het gezin waar je uitkomt. Je groeit op in het gezin en hebt liefde, zorg, veiligheid, respect en waardering nodig om je goed te kunnen ontwikkelen. Om te kunnen groeien tot een evenwichtige volwassene. Met een gevoel van eigenwaarde, het gevoel dat je er mag zijn."

 

"Er gaat heel wat vooraf aan een keuze om te breken met een familielid of familieleden, vooral met ouders. Maar ook het breken met andere familieleden zoals broers en zussen, opa's en oma's kan heel pijnlijk zijn."


Uit onderzoek van de familie monitor van Netwerk Notarissen uit 2016 blijkt dat 53% van de Nederlanders geen contact heeft met tenminste één familielid. In 23% van de gevallen gaat het om ouders en hun kinderen. Dat zijn behoorlijke aantallen en toch is er weinig bekend over wat het met je doet om zonder familie door het leven te gaan.


"Het kan zijn dat een ouder of beide ouders niet in staat geweest zijn jou die liefde, zorg, respect en veiligheid te bieden. Er kan sprake zijn van verwaarlozing, geestelijke en/of lichamelijke mishandeling. Uit onmacht of onvermogen. Je bent bijvoorbeeld gekleineerd of misbruikt. Je ouders waren mogelijk door een psychische kwetsbaarheid of verslaving niet in staat jou te bieden wat je nodig had."


"Als een gesprek over voor jou pijnlijke ervaringen niet mogelijk is, als je niet gehoord wordt, je gekwetst blijft worden, kan het zijn dat je uit zelfbehoud de keuze maakt om te breken.", aldus Maria.

  
Ikzelf verbrak na lang knokken, wikken en wegen 4 jaar geleden de band met mijn familie. Hoewel ik wist dat het beter voor mijn welzijn was om uit de toxische gezinsdynamiek te stappen na honderden pogingen om deze te veranderen en mij van de rol als zwart schaap van de familie te ontdoen, laat de breuk met mijn familie diepe sporen na. Er zijn momenten dat ik me sterk en krachtig voel en blij ben dat ik niet meer op eieren hoef te lopen. Maar er zijn ook momenten van diep verdriet. Verdriet om niet bij een familie te horen, verdriet om er alleen voor te staan. Pijn omdat er niet in mijn basisbehoefte aan familie kan worden voorzien. En het verliezen van hoop dat dit ooit nog gaat gebeuren. En dat breekt keer op keer mijn hart.


Dat ik niet de enige ben die dit overkomt, is me duidelijk. Ook Laura moest enkele jaren geleden het contact met haar familie verbreken en worstelt sindsdien met tegenstrijdige gevoelens.


Laura: "Ik heb gebroken met mijn familie, hoewel ik veel heb geprobeerd om dat te voorkomen. Helaas bleek vrede of zelfs een wapenstilstand niet mogelijk. Alleen afstand bleef als oplossing over. Waar ik sindsdien mee worstel, is twijfel. Alle gedachten aan wat mij is aangedaan, worden vergezeld door gedachten waarin mij iets van liefde werd betoond, hoe klein of onbeduidend ook. En daarmee komt er ook schuldgevoel naar boven. Alsof ik geen boosheid of verdriet mag voelen over de jarenlange uitsluiting en verwaarlozing omdat mijn moeder na school met thee en koekjes klaar zat. Terwijl ze mij even makkelijk vertelde dat ik de schuld was van haar slechte huwelijk met mijn vader. En wat mijn vader met mij deed, wist ze niet. Dat gebeurde alleen als ze er niet bij was. Ik heb mijn ouders uit mijn leven gebannen, omdat hun waarheid niet de mijne is. Die van hen sluit de mijne uit. Hoewel ik in de echte wereld met hen gebroken heb, in mijn gedachten draag ik ze nog altijd mee. En daar schuren ze, botsen ze, zaaien twijfel en maken me onzeker. Ik vind het nog altijd moeilijk om mensen te vertrouwen; kan eigenlijk niet goed bedenken waarom ze me niet zullen verlaten. Het liefst zou ik mijn leven
helemaal opnieuw beginnen, in een ander gezin, maar jammer genoeg kan dat niet."


In eerste instantie zal het dus een laatste redmiddel zijn om contact te verbreken. Maar alleen met de
contactbreuk zijn de problemen niet opgelost.


Maria: "Als je het contact verbreekt met een ouder of beide ouders is het rouwen om het verlies van het contact met je ouders en rouwen omdat je ouder(s) niet de ouder(s) heeft/hebben kunnen zijn, die jij als kind nodig had. En ook niet nu je volwassen bent. Het is verder leven met deze verliezen, terwijl je ouder en/of andere familieleden nog in leven zijn. Je moet je steeds opnieuw verhouden tot dat verlies. En je mist ouders en/of andere familieleden in je leven. Daar word je steeds opnieuw mee geconfronteerd, door wat je bij anderen ziet in contacten met ouders/familieleden, op feestdagen, op belangrijke momenten in je leven."


Volgens Maria beweeg je tijdens het rouwproces na een familie break up heen en weer tussen twee zijden van het proces: de zogenaamde verlieskant, waarbij het verlies de boventoon voert en de doorleefkant, waarbij je je richt op het voortzetten van je leven.


"Je hebt een klein stuur in handen: je kan stilstaan bij je verlies en je kan juist bewegen naar de doorleefkant, door afleiding te zoeken en je te richten op dingen in het hier en nu in je leven. En op een ander moment kun je weer naar de verlieskant gaan. Je kan natuurlijk ook doordat je ergens mee geconfronteerd wordt naar de verlieskant getrokken worden. Bijvoorbeeld door een ander te zien op een fijn moment met een ouder of doordat je televisie kijkt en geconfronteerd wordt met iets in een film dat jouw pijnlijke ervaringen raakt."


"Het is een verlies waar je je telkens weer toe moet verhouden. Het loopt tijdens je leven met je mee. Het is missen van ouders, die je als kind nodig had en ook nu als volwassene mist. Het verlangen naar ouders, die er voor je zijn. En de realiteit van ouders, die dat niet kunnen. Het missen van ouders op voor jou belangrijke momenten in het leven. Het is een pijn, die in je leven met je meeloopt. Het is een proces om daarmee om te gaan. Om de basis, het gevoel er te mogen zijn, op te bouwen en je te verbinden met mensen, die je waarderen en om je geven. Vooral ook jezelf te gaan waarderen en om jezelf geven. Jezelf te geven en laten geven wat je als kind niet hebt gekregen."


Wanneer je opgroeit in een onveilige gezinssituatie, kun je als kind de overtuiging krijgen dat het aan jou ligt of dat je geen liefde waard bent, als je ouders je niet kunnen geven wat je als kind nodig hebt: veiligheid, geborgenheid, liefde, steun, waardering en zorg. Vaak neem je dit dan nog mee in je volwassen leven en blijft dit een thema in de relaties die je aangaat. Je zult geneigd zijn anderen te pleasen in de hoop de liefde te krijgen die je zo hebt gemist. Meestal komt het besef dat een onveilige jeugd allesbehalve met jou te maken heeft gehad pas later.


Maria: "Vaak hebben de opvoeder(s) jou niet kunnen geven wat je als kind nodig had. Veelal uit onvermogen. Maar daar ligt de verantwoordelijkheid. Het is je als kind overkomen. Ik gun mensen, die gebroken hebben met familieleden uit zelfbehoud, dat ze met mededogen en liefdevol naar het kind dat ze zijn geweest, kunnen kijken en een weg kunnen vinden met het verdriet. En een basis kunnen opbouwen, een gevoel van eigenwaarde en vermogen tot verbinden. Lotgenotencontact met het vinden van erkenning en herkenning kan daarbij helpen."


Maria en ik hebben de koppen bij elkaar gestoken en zijn in 2020 gestart met een pilot van een kortdurende lotgenotengroep Familie Break Up. Speciaal voor mensen die hebben moeten breken met familie en wel een steuntje in de rug kunnen gebruiken bij het verwerken van de breuk en het omgaan met hun verlies. De pilot bleek een succes te zijn. Inmiddels zal er een tweede Familie Break Up groep worden opgezet voor mensen die hebben moeten breken met hun familie en woonachtig zijn in de regio Haarlem, Haarlemmermeer, Bennebroek, Amsterdam en Amstelveen, het werkgebied van GGZ inGeest en Prezens. De groep zal starten in februari/maart 2021. Heb je interesse? Stuur dan een mail naar m.hoeffnagel@prezens.nl.

 

©2020 Denise Hagmeijer